آداب الطعام

คำสอนอิสลามเรื่องการรับประทานอาหาร

อ.ยูซุฟ นภากร

          การรับประทานอาหารเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นเป็นประจำวัน เพราะคนทุกคนต้องมีการรับประทานอาหารทุกวัน อิสลามจึงมีคำสอนที่เกี่ยวข้องกับการรับประทานอาหารด้วย ดังมีปรากฏจากคำสอนของท่านนบีมูฮำหมัด(ซ.ล.)  ดังนี้

ฮะดีษที่ 1

عَنْ عُمَرَ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ : كُنْتُ فِي حَجْرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ  وَكَانَتْ يَدِي تَطِيشُ فِي الصَّحْفَة ،ِ فَقَالَ لِي : يَا غُلاَمُ سَمِّ اللَّهَ وَكُلْ بِيَمِينِكَ وَكُلْ مِمَّا يَلِيكَ     مسلم

มีรายงานจากท่านอุมัร อิบนี่ อบีสะละมะห์ (ร่อดิยัลลอฮุอันฮุ) กล่าวว่า ฉันเคยเป็นเด็กอยู่ในบ้านของท่านนบีมูฮำหมัด(ซ.ล.)  ฉันเคยเอื้อมมือไปหยิบอาหารในถาดอาหาร แล้วท่านนบีมูฮำหมัด(ซ.ล.)  ก็สอนฉันว่า เด็กน้อยเอ๋ย จงกล่าวบิสมิลลาฮฺ กินอาหารด้วยมือขวาและกินสิ่งที่อยู่ข้างหน้าก่อน

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

ฮะดีษที่ 2

عَنْ جَابِرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ  صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ  أَمَرَ بِلَعْقِ الأَصَابِعِ وَالصَّحْفَةِ وَقَالَ : إِنَّكُمْ لاَ تَدْرُونَ فِي أَيِّهِ الْبَرَكَةُ      مسلم 

          มีรายงานจากท่านญาบิร (ร่อดิยัลลอฮุอันฮุ)  ว่า ท่านนบีมูฮำหมัด(ซ.ล.)  ได้สั่งให้กินอาหารที่ติดอยู่ที่นิ้วมือและภาชนะให้หมด โดยท่านนบีกล่าวว่า พวกท่านไม่รู้หรอกว่า ในอาหารตรงไหนที่มีความจำเริญอยู่

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

ฮะดีษที่ 3

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ  : إِنَّ اللَّهَ لَيَرْضَى عَنْ الْعَبْدِ أَنْ يَأْكُلَ الأَكْلَةَ فَيَحْمَدَهُ عَلَيْهَا أَوْ يَشْرَبَ الشَّرْبَةَ فَيَحْمَدَهُ عَلَيْهَا   مسلم

ท่านนยีฮำหมัด(ซ.ล.)  กล่าวว่า แท้จริง อัลลอฮฺจะทรงพอพระทัย เมื่อบ่าวของพระองค์กินอาหารแล้วกล่าวว่า “อัลฮัมดู้ลิลลาฮฺ” หรือเมื่อดื่มแล้วกล่าวว่า “อัลฮัมดู้ลิลาฮฺ”

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

         จากฮะดีษทั้งสามบทนี้ เราได้รับคำสอนจากท่านนบีมูฮำหมัด(ซ.ล.)  ดังนี้

ให้กล่าว “บิสมิลลาฮฺ” เมื่อเริ่มรับประทานอาหาร    

           การกล่าวนามของอัลลอฮฺเมื่อเริ่มรับประทานอาหาร เป็นการรำลึกถึงอัลลอฮฺ

ให้ใช้มือด้านขวาในการรับประทานอาหาร

          การใช้มือด้านขวาในการรับประทานอาหาร เป็นคำสอนของอิสลาม เพราะท่านนบี ส่งเสริมให้ใช้อวัยวะด้านขวาในการกระทำกิจกรรมหรืองานที่ดี การรับประทานอาหาร เป็นสิ่งที่ดีและถูกต้อง เริ่มด้วยการกล่าวนามของอัลลอฮฺ จึงส่งเสริมให้รับประทานด้วยมือด้านขวา

          ในคำพูดของท่านนบี ท่านใช้คำพูดว่า  (يَمِيْن)  แปลว่า ด้านขวา เมื่อคนใช้มือในการรับประทานอาหาร เราจึงพูดว่า ให้รับประทานด้วยมือด้านขวา  ซึ่งมีความหมายว่า ให้ใช้มือด้านขวาในการรับประทานอาหาร ดังนั้น จึงสามารถใช้ช้อน ส้อม ตะเกียบ ฯลฯ ในการรับประทานอาหารได้ โดยให้หยิบจับด้วยมือด้านขวา (ไม่ได้หมายความว่า ต้องใช้มือหยิบจับอาหารเท่านั้น จะใช้อย่างอื่นไม่ได้)

ให้รับประทานอาหารให้หมด อย่าเหลือทิ้งไว้

ฮะดีษบทที่ 2 ถูกวางอยู่ในเรื่องความจำเริญที่มีอยู่ในอาหาร ดังนั้นท่านนบีจึงสั่งว่า ให้กินอาหารให้หมด ถึงแม้จะติดอยู่ที่นิ้วมือ หรือที่ภาชนะ (ในฮะดีษใช้คำว่า ให้เลียนิ้วมือ และภาชนะ) เพราะต้องการให้กินให้หมด อย่าให้เหลือ เพราะอาหารที่ตกค้างอยู่ไม่ว่าจะในภาชนะหรือติดค้างอยู่ที่มือ ล้วนมีความจำเริญทั้งสิ้น ดังนั้นเป้าหมายของคำสอน คือการรับประทานให้หมด อย่าให้เหลือทิ้ง

จะพบว่าในสังคมปัจจุบัน มีการรักษามารยาทในการรับประทานอาหาร โดยให้เหลือค้างทิ้งไว้ในจาน ทำให้อาหารนั้นถูกนำไปทิ้ง เมื่อรวมกันหลายๆคน จึงเหลืออาหารไปทิ้งเป็นจำนวนมาก

ให้กล่าวว่า “อัลฮัมดู้ลิลลาฮฺ” หลังจากกินหรือดื่ม

          การกล่าว อัลฮัมดู้ลิลลาฮฺ หลังการกินหรือดื่ม เป็นสิ่งที่ทำให้อัลลอฮฺเกิดความพอพระทัย ที่บ่าวของพระองค์รู้จักผู้ที่ให้ริสกี และขอบคุณผู้ให้ริสกี